Da li je razvod loš po decu?

Da li je razvod loš po decu?

Naslovna fotografija: www.amazon.de

Rastava može biti bolna, ali se većina dece prilagodi tokom vremena.

Mnoga od 1.5 miliona dece u SAD-u čiji se roditelji razvode osećaju kao da se njihov svet raspada. Roditelji koji se razvode su obično veoma zabrinuti za dobrobit svoje dece tokom ovog nelagodnog procesa. Neki roditelji su toliko zabrinuti da ostaju u nesretnim brakovima, verujući da će to zaštiti njihovu decu od traume razvoda.

Ipak, roditelji koji se razvode imaju razloga za nadu. Istraživači su pronašli da relativno mali procenat dece iskusi ozbiljne probleme za vreme razvoda ili kasnije kao odrasli. Ovde ćemo diskutovaati o ovome istraživanju kao i faktorima koji mogu zaštiti vašu decu od potencijalno štetnih efekata razvoda.

Brzi oporavak

Razvod na većinu dece utiče kratkotrajno, ali istraživanje kaže da se deca oporave brzo nakon inicijalnog šoka. U studiji iz 2002., psihologinja E. Mavis Hetherington sa Univerziteta u Virdžiniji i njena diplomirana studentica Anne Mitchell Elmore su otkrile da mnoga deca iskuse kratkotrajne negativne efekte razvoda, posebno anksioznost, ljutnju, šok i nevericu. Ove reakcije obično se umanje ili nestanu krajem druge godine. Samo mali broj dece pati duže.

Većina dece zbog razvoda također dugoročno budu dobro. U kvantitativnom pregledu literature 2001., sociolog Paul R. Amato, tada na državnom univerzitetu u Pensilvaniji, ispitao je moguće efekte na decu nekoliko godina nakon razvoda. Istraživanja su uporedila decu roditelja koji su venčani sa onima koji su iskusili razvod u različitim uzrastima. Istraživači su pratili ovu decu u njihovo kasnije detinjstvo, adolescenciju i tinejdžerske godine, ispitujući njihov akademski uspeh, emotivne probleme i probleme sa ponašanjem, delikvenciju, percepciju sebe i društvene odnose. U proseku, istraživanja su otkrila da postoje veoma male razlike između dece čiji su roditelji razvedeni i onih čiji nisu, što vodi ka zaključku da velika većina dece podnesu razvod dobro.

Istraživači su dosledno pronalazili da su visoki nivoi roditeljskog konflikta tokom i nakon razvoda povezani sa lošijim prilagođavanjem kod dece. Efekti konflikta pre rastave mogu biti obratni u nekim slučajevima. U istraživanju iz 1985., Hetherington i njeni saradnici su izvestili da se neka deca koja su izložena visokim nivoima bračnih nesuglasica pre razvoda bolje prilagode nego deca koja iskuse niske nivoe.

Očito kada je bračni konflikt prigušen deca su često nepripremljena kada im se kaže o predstojećem razvodu. Oni su iznenađeni, možda i preplašeni tom vešću. Dodatno, deca iz porodica sa mnogo većim nesuglasicama mogu iskusiti razvod kao nešto što je dobrodošlo, kao olakšanje od roditeljskih svađa.

Sve zajedno, istraživanja sugerišu da samo mali procenat mladih osoba iskuse probleme vezane za razvod. Čak i ovde, razlozi ovakvih zaostalih poteškoća ostaju i dalje neizvesni.

Neki problemi se mogu javiti iz konflikta između mame i tate a vezani su za razvod. Stres koji nosi ta situacija može uzrokovati da kvalitet roditeljstva trpi. Razvod često doprinosi depresiji, anksioznosti ili upotrebi supstanci kod jednog ili oba roditelja i može dovesti do poteškoća kod balansiranja posla i odgoja dece. Ovi problemi mogu narušiti sposobnost roditelja da pruže deci stabilnost i ljubav kada je njima to najpotrebnije.

Brige odraslih

Iskustvo razvoda može također kreirati probleme koji se ne pojavljuju sve do kasnih tinejdžerskih godina ili kada postanu odrasli. U knjizi pod nazivom The Unexpected Legacy of Divorce: A 25 Year Landmark Study, iz 2000., autorke Judith Wallerstein, tada na Univerzitetu u Kaliforniji, Berkli i njenih kolega predstavlja detaljne studije slučaja koje sugerišu da većina odraslih koji su bili deca razvedenih roditelja iskuse ozbiljne probleme kao što je depresija i problemi u vezama.

Ipak naučno istraživanje ne podupire pogled da problemi u odrasloj dobi preovlađuju; umesto toga pokazuje da većina dece nakon razvoda postanu dobro prilagođene odrasle osobe. Na primer, u knjizi For Better or For Worse: Divorce Reconsidered, iz 2002, Hetherington i njen koautor, novinar John Kelly, opisuju istraživanje od 25 godina u kojem je Hetherington pratila decu razvedenih roditelja i onih čiji su roditelji ostali skupa. Otkrila je da 25 procenata odraslih čiji su se roditelji razveli su iskusili ozbiljne društvene, emotivne i psihološke probleme upoređujući sa 10 procenata onih čiji su roditelji ostali zajedno.

Ova istraživanja sugerišu da samo 15 procenata odrasle dece sa iskustvom razvoda iskuse probleme iznad i preko onih iz stabilnih porodica. Niko ne zna da li je ova razlika rezultat samog razvoda ili varijabli, kao što su lošije roditeljstvo, što često prati raspuštanje braka.

U preglednom članku iz 2003, psiholozi Joan B. Kelly iz Corte Madera, Kalifornija i Robert E. Emery sa Univerziteta u Virdžiniji su zaključili da veze odraslih čiji su brakovi roditelja propali  teže da budu donekle problematičniji od osoba iz stabilnih porodica. Na primer, ljudi čiji su se roditelji rastavili kada su bili mladi iskuse više poteškoća formirajući i održavajući intimne veze kao mlade osobe, javlja se veće nezadovoljstvo brakovima, veći nivo razvoda i lošiji odnos sa ocem koji nema starateljstvo upoređujući sa odraslima iz ustrajalih brakova.

Uključujući sve druge mere, razlike između ove dve grupe su bile male.

Povratiti se

Iako deca koja iskuse razvod generalno budu dobro, određeni broj faktora može smanjiti probleme koje mogu iskusiti. Deca prolaze bolje ako roditelji mogu limitirati konflikt vezan za brakorazvodni proces ili minimizirati izloženost deteta ka tome. Dalje, deca koja žive u starateljstvu bar jednog roditelja koji dobro funkcioniše budu bolji nego oni čiji primarni roditelj to radi loše.

U potonjoj situaciji, loše prilagođeni roditelj treba da traži profesionalnu pomoć ili razmotri da limitira svoje vreme sa detetom. Roditelji, također, mogu podržati svoju decu tokom ovog teškog perioda, pričajući sa njima jasno o razvodu i njegovim implikacijama i odgovarajući na njihova pitanja u potpunosti.

Drugo, uopšteniji aspekti dobrog roditeljstva mogu biti tampon zona protiv poteškoća vezanih za razvod kod dece. Roditelji treba da pruže toplinu i emocionalnu podršku i treba da pažljivo nadgledaju aktivnosti svoje dece. Treba da, također, donesu disciplinu koja nije ni previše popustljiva ni previše striktna. Ostali faktori koji doprinose boljem prilagođavanju dece nakon razvoda su ekonomska stabilnost i društvena podrška vršnjaka i drugih odraslih, kao npr. učitelja.

Dodatno, određene karakteristike deteta mogu utica na njenu ili njegovu otpornost. Deca sa opuštenim temperamentom imaju tendenciju da prolaze bolje. Mehanizmi suočavanja također prave razliku. Na primer, deca koja su dobra u rešavanju problema i koja traže društvenu podršku su otpornija od onih koji se oslanjaju na odvlačenje pažnje i izbegavanje.

Dobra vest je da iako je razvod težak i često veoma bolan za decu, dugoročna šteta nije neizbežna. Većina dece se povrati i prođe kroz tešku situaciju sa malo ili nimalo rana.

Izdvajamo

Priče za laku noć

kuvar.vrtic.org